Taffet Mojżesz Mann (1831–1902), antykwariusz, wydawca.
Ur. w Krakowie w rodzinie żydowskiej mieszkającej na Kazimierzu, był synem Izraela (ur. 1799, w literaturze błędnie Leiba) i Racheli z Sonnenscheinów, która po śmierci męża prowadziła firmę.
Zapewne od najmłodszych lat T. pomagał ojcu w antykwariacie, którego później został właścicielem, prowadząc firmę «Handel Książek M. M. Taffeta». Jako pierwszy z żydowskich antykwariuszy w Krakowie uzyskał 31 V 1861 koncesję na handel antykwarski. Sprzedawał współczesne książki używane, niejednokrotnie jeszcze obecne na rynku księgarskim, beletrystykę i podręczniki szkolne, a także handlował książkami nowymi, skupowanymi m.in. od bankrutujących wydawców i również od autorów. Nie wydawał własnych katalogów księgarskich. W poszukiwaniu rzadkich dzieł kilkakrotnie wyjeżdżał do Wiednia. Za nieprzestrzeganie zakazu sprzedaży nowych książek, został upomniany w r. 1877 z krakowskimi antykwariuszami Perezem Diamantem, Józefem Himmelblauem i A. Glücklichem przez wiceprezydenta Krakowa Mikołaja Zyblikiewicza. W r. 1883 podjął działalność nakładową wydając „Mowy olintyjskie” Demostenesa i „Prawo przemysłowe austriackie” Michała Koczyńskiego, a w r. 1885 „Ustawy zasadnicze Cesarstwa Austriackiego” Alfreda Schlichtinga. W antykwariacie prowadził wypożyczalnię książek, oferującą również pozycje z indeksu ksiąg zakazanych (G. Boccacia, A. Dumasa «syna», V. Hugo i E. Zoli). Skupował, m.in. od Jana Matejki, i sprzedawał obrazy. W prowadzeniu antykwariatu pomagała mu żona i dzieci. Językiem domowym rodziny stał się język polski. T. zmarł 8 III 1902 w Krakowie.
W zawartym 18 I 1894 w Krakowie małżeństwie z Leją Erber (Arber) (ur. 1831) miał T. synów: Izraela (1857–1936), od 16 I 1884 właściciela antykwariatu z działem filatelistycznym przy ul. Szpitalnej 9, ożenionego z Matel Fuschmann (ok. 1857–1934), Judę (1870–1939), spadkobiercę ojcowskiego antykwariatu przy ul. Szpitalnej 8, prowadzonego od r. 1904 wspólnie z żoną Anną z domu Goldwasser (ur. 1880), a następnie z córką Laurą (ur. 1913) pod firmą «M. M. Taffeta Następcy», oraz Salomona (1859–1940), właściciela antykwariatu przy ul. Szpitalnej 22, przejętego w r. 1922 przez jego syna Szaję (1895–1983) i przekształconego w r. 1930 w nowoczesną «Księgarnię i Antykwarnię». Córkami T-a były: Dina (1864–1918), zamężna za Eliaszem Seidenem (1864–1906), prowadząca od r. 1895 z mężem antykwariat przy ul. Szpitalnej 5, który odziedziczony przez ich córki Paulinę (1894–1943), żonę Salomona Adama (1888–1950), i Marię (1898–1969), zamężną za kuzynem, księgarzem Chaimem Dawidem Seidenem (1890–1944), wkrótce po r. 1918 został przeniesiony na ul. Szpitalną 16, oraz Rachela (1871–1938), po mężu Spingarn, właścicielka księgarni antykwarskiej przy ul. Szpitalnej 4. Ostatni antykwariat Taffetów działał po r. 1945 przy ul. Szpitalnej 16; prowadzili go Maria Seiden i Salomon Adam oraz Szaja Taffet, który w r. 1969, po śmierci Seiden, zamknął firmę, wyjechał do Izraela i tam zmarł.
«Stworzony przez Taffetów ośrodek antykwarskiego handlu książką, działający prawie półtora wieku, odegrał poważną rolę w ruchu antykwarycznym w Krakowie, a nawet w Małopolsce» (J. Pachoński, G. Schmager). Postać Szai Taffeta występuje w powieści „Klątwa Konstantyna” (W. 2011) Małgorzaty Fugiel-Kuźmińskiej i Michała Kuźmińskiego.
Słown. pracowników książki pol. (Taffet, Seiden); – Dzieje literatury pięknej w Polsce, Oprac. S. Tarnowski i in., Kr. 1918 cz. 2; Gruca A., Ruch wydawniczy w Krakowie w czasie pierwszej wojny światowej, w: Kraków – Lwów, książki, czasopisma, biblioteki XIX i XX wiek, Kr. 2009 IX; Löw R., Pod znakiem starych foliantów, Kr. 1993 s. 17–20, 29, 74–6; Pachoński J., Drukarze, księgarze i bibliofile krakowscy 1750–1815, Kr. 1962; Tadeusiewicz H., Treichel I., Straty osobowe księgarstwa polskiego w latach 1939–1945, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum” T. 4: 1993; Wrona G., „Przeciw bezwstydowi w druku i obrazku”. Krakowska cenzura w walce z demoralizacją (1918–1939), „Klio” T. 19: 2011 nr 17 s. 97–111; Zechenter W., Czy pamiętacie „Szpitalkę”, „Dzien. Pol.” 1971 nr 217; – Bobkowski A., Szkice piórkiem, W. 1997; Brandstaetter R., Przypadki mojego życia, P. 1992 s. 184; Goetel F., „Nie warto być małym”, Kr. 2009 s. 24; Grabowski A., Wspomnienia, Oprac. S. Estreicher, Kr. 1909 I 328; Junk W., Internationales Adressbuch der Antiquar-Büchhandler, Berlin 1906; Szermentowski E., Młodość – talent – animusz, W. 1971 s. 86–7; Szymański M., Świat starych książek, W. 1989; – „Czas” 1882 nr 47, 1885 nr 211; „Gaz. Krak.”1955 nr 55; „Przew. Bibliogr.” 1897 s. 148, 1880 s. 130, 1891 s. 31, 1896 s. 213, 1911 s. 311, 1912 s. 229, 1913 s. 82; „Przegl. Powsz.” T. 33: 1892; „Trybuna Ludu” 1956 nr 108; „Życie Liter.” 1957 nr 30; – Arch. Narod. w Kr.: sygn. 29/1472/0/2/373 (księga małżeństw Izraelitów w okręgu metrykalnym krak. r. 1894) poz. 10, sygn. 29/1472/0/2/501 (księga małżeństw Izraelitów w okręgu metrykalnym krak. r. 1904, dot. córki Diny), sygn. 29/1472/0/1/316 (księga ur., 1861–7, dot. córki, Diny); Arch. Narod. w Kr. ul. Grodzka: sygn. 29/442/10666 J 1514/21 (sprawa K. Tetmajera przeciw S. Taffetowi 1920–3), sygn. StGKr 1019 (wnioski dowodowe); Arch. Narod. w Kr. ul. Sienna: Spisy ludności m. Krakowa 1850–1921; B. Jag.: sygn. Akc. 152/71 (dok. księgarzy krak.); – Mater. Red. PSB: Zając K., Wpływ rodziny Taffetów na rozwój kulturalno-oświatowy Krakowa, od końca XVIII wieku do II połowy XIX wieku (praca licencjacka z r. 2015 napisana w Akad. Ignatianum).
Agata Barzycka-Paździor